Bijzondere bijstand voor budgetbeheer of bewind: wanneer wel en niet?

Budgetbeheer en beschermingsbewind kosten geld. Heb je een laag inkomen, dan kun je je gemeente vragen om bijzondere bijstand voor die kosten. Of je die krijgt, hangt af van je inkomen en vermogen, van de regels van je gemeente en van de vorm van hulp. Voor bewind ligt het anders dan voor vrijwillig budgetbeheer. Hieronder lees je hoe dat zit, met voorbeelden van een paar gemeenten.

Wat is bijzondere bijstand?

Bijzondere bijstand is geld van de gemeente voor noodzakelijke kosten die je door bijzondere omstandigheden hebt en die je niet zelf kunt betalen. Het recht erop staat in artikel 35 van de Participatiewet. Je hoeft er geen bijstandsuitkering voor te hebben.

De Rijksoverheid noemt onder meer deze voorwaarden:

• je bent 18 jaar of ouder en woont rechtmatig in Nederland;
• je hebt te weinig inkomen en vermogen om de kosten zelf te betalen;
• de kosten zijn aantoonbaar, onvoorzien en noodzakelijk, en komen door bijzondere of dringende omstandigheden;
• de kosten worden niet op een andere manier vergoed.

De gemeente bepaalt of je het krijgt, hoeveel, en of het een gift of een lening is. Nog een regel is hier belangrijk: kun je een beroep doen op een andere voorziening die passend en toereikend is, dan heb je voor die kosten geen recht op bijstand (artikel 15 Participatiewet). Biedt de gemeente zelf budgetbeheer of bewind aan, dan kan zij kijken of je daar terecht kunt. Hoe een aanvraag in het algemeen werkt, lees je in bijzondere bijstand aanvragen.

Bewind en budgetbeheer: hoe kijkt de gemeente ernaar?

Het grootste verschil: bij bewind heeft de kantonrechter al vastgesteld dat je hulp nodig hebt. Bij vrijwillig budgetbeheer is er geen rechter die dat vaststelt. Dan beoordeelt de gemeente zelf of de kosten noodzakelijk zijn.

Krijg je bijzondere bijstand voor beschermingsbewind?

Dat kan. Wie onder bewind staat, betaalt zelf de beloning van de bewindvoerder. Kun je die kosten niet betalen, dan kun je volgens de Rijksoverheid in aanmerking komen voor vergoeding uit de bijzondere bijstand. Ook het Juridisch Loket noemt de kosten van je bewindvoerder als voorbeeld van kosten waarvoor je bijzondere bijstand kunt aanvragen.

De beloning van een bewindvoerder staat in de landelijke Regeling beloning curatoren, bewindvoerders en mentoren. De kantonrechter stelt de beloning van een professionele bewindvoerder vast volgens die regeling. In 2026 is de jaarbeloning, inclusief onkostenvergoeding, € 1.630. In een bewind met problematische schulden is dat € 2.107. Soms kent de kantonrechter daarnaast een beloning toe voor het werk aan het begin van het bewind (aanvangswerkzaamheden): € 767, of € 574 als de bewindvoerder eerst budgetbeheer voor je deed. Deze bedragen zijn exclusief btw, voor zover die van toepassing is. Meer over de kosten van beschermingsbewind.

Ook bij bewind kijkt de gemeente naar je inkomen en vermogen, en of je ergens anders terecht kunt (artikel 15 Participatiewet). Biedt je gemeente zelf beschermingsbewind aan, vraag dan wat dat betekent voor de vergoeding.

Wordt vrijwillig budgetbeheer vergoed door de gemeente?

Meestal niet. Regelhulp, de website van het ministerie van VWS, schrijft dat je de kosten van budgetbeheer meestal zelf betaalt. Soms kan de gemeente helpen, bijvoorbeeld met bijzondere bijstand.

Bij vrijwillig budgetbeheer kijkt de gemeente zelf of de kosten noodzakelijk zijn. Ze kan ook kijken of zij zelf budgetbeheer heeft dat bij je past. Daarnaast kan een gemeente extra voorwaarden stellen. In Gooise Meren moet bijvoorbeeld de eigen schuldhulpverlening vinden dat budgetbeheer nodig is, en moet de budgetbeheerder bij een bepaalde brancheorganisatie zijn aangesloten.

Legt de gemeente je budgetbeheer op, bijvoorbeeld als onderdeel van de schuldhulpverlening? Dan moet je daaraan meewerken (Rijksoverheid). Vraag dan wat de gemeente daarvoor rekent. In Deventer betaal je een eigen bijdrage; lees meer in budgetbeheer via de gemeente of een particuliere budgetbeheerder.

Voorbeelden: zo regelen gemeenten het

Elke gemeente maakt eigen regels. Hieronder twee voorbeelden, zoals ze op 24 oktober 2026 op de website van de gemeente en van Stroomopwaarts stonden. Regels kunnen veranderen. Woon je ergens anders, kijk dan op de website van je eigen gemeente.

Gooise Meren: budgetbeheer

• Je kunt misschien bijzondere bijstand krijgen voor budgetbeheer als de afdeling schuldhulpverlening van de gemeente vindt dat iemand anders je geld moet beheren.
• De budgetbeheerder moet zijn aangesloten bij brancheorganisatie NVVK.
• Je inkomen is niet hoger dan 200% van de bijstandsnorm; vanaf 120% krijg je minder. Je vermogen ligt onder de grens.
• Je kunt een bedrag per maand krijgen. Dat is hooguit 60% van de kosten voor bewind uit de landelijke regeling (artikel 3, lid 2, onder a). Dat is de standaard jaarbeloning van een professionele bewindvoerder: in 2026 € 1.630, exclusief btw.

Schuldmeesters is geen NVVK-lid. Volgens deze voorwaarden vergoedt Gooise Meren budgetbeheer bij Schuldmeesters dus niet.

Stroomopwaarts (Maassluis, Schiedam en Vlaardingen): bewind en budgetbeheer

• Stroomopwaarts voert regelingen uit voor deze drie gemeenten. Je kunt er bijzondere bijstand aanvragen voor de kosten van beschermingsbewind, mentorschap, curatele of budgetbeheer.
• Vraag het zo snel mogelijk aan, en in ieder geval binnen 3 maanden nadat de kosten zijn ontstaan.
• Heb je geen bijstandsuitkering van Stroomopwaarts, dan moet je aantonen dat je een laag inkomen hebt en niet te veel vermogen.
• Stroomopwaarts beslist binnen 8 weken. Verandert er iets in je situatie, dan geef je dat binnen 2 weken door.

Welke vragen stel je aan je gemeente?

Wil je weten of je gemeente meebetaalt? Stel deze vragen voordat je een overeenkomst tekent of een bewind aanvraagt:

• Geeft de gemeente bijzondere bijstand voor budgetbeheer, voor bewind, of voor allebei?
• Welke voorwaarden gelden er, bijvoorbeeld voor je inkomen, je vermogen of de aanbieder?
• Biedt de gemeente zelf budgetbeheer of bewind aan, en wat kost dat?
• Tot welk bedrag vergoedt de gemeente, en welk deel betaal je zelf?
• Moet je de aanvraag doen voordat de kosten beginnen, en binnen welke termijn?
• Krijg je het geld als gift of als lening?

Wat heb je nodig voor de aanvraag?

Je vraagt bijzondere bijstand aan bij je eigen gemeente, met een formulier of online. Vraag je gemeente welke papieren je moet meesturen. Houd in elk geval dit bij de hand:

• bewijs van je inkomen, zoals loonstroken of een uitkeringsspecificatie;
• afschriften van je bank- en spaarrekeningen, en bewijs van ander vermogen;
• bewijs van de kosten, zoals de overeenkomst met je budgetbeheerder of de rekeningen van je bewindvoerder.

Let op de timing. Volgens de Rijksoverheid kun je bijzondere bijstand in principe niet met terugwerkende kracht krijgen, en ook niet als je de kosten al hebt betaald. Vraag het dus aan voordat de kosten beginnen, of zo snel mogelijk daarna. Kon je niet eerder aanvragen, leg dan in je aanvraag uit waarom (Juridisch Loket).

De gemeente moet binnen 8 weken beslissen. Is je aanvraag niet compleet, dan kan dat langer duren.

Met vragen over je situatie kun je terecht bij je gemeente of bij de sociaal raadslieden (Rijksoverheid). Een vrijwilliger kan je helpen om formulieren in te vullen, bijvoorbeeld via SchuldHulpMaatje (Regelhulp). Kies je voor budgetbeheer bij Schuldmeesters, dan kunnen we je helpen de aanvraag compleet te maken.

Afgewezen: wat kun je doen?

Ben je het niet eens met de beslissing, dan kun je binnen 6 weken bezwaar maken bij de gemeente. Schrijf in je brief waarom je het niet eens bent en waarom de vergoeding voor jou belangrijk is. Blijft de gemeente na je bezwaar bij haar besluit, dan kun je binnen 6 weken de rechter vragen om een uitspraak (Juridisch Loket).

Twijfel je over je bezwaar? Bel gratis met het Juridisch Loket: 0800-8020, maandag tot en met vrijdag 9.00 tot 17.00 uur. Heb je een laag inkomen en weinig spaargeld, dan krijg je daar persoonlijk juridisch advies.

Wat als je het niet kunt betalen?

Krijg je geen bijzondere bijstand en kun je de kosten niet opbrengen? Dan zijn er andere mogelijkheden:

• Budgetbeheer via de gemeente. Vraag of je gemeente zelf budgetbeheer aanbiedt en wat dat kost. In Deventer is de eigen bijdrage € 11 of € 57 per maand.
• Schuldhulpverlening. Heb je ook schulden? De schuldhulpverlening van de gemeente is gratis. Je kunt je altijd aanmelden; de gemeente moet je binnen vier weken een eerste gesprek geven (Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, art. 4). Lees hoe je schuldhulpverlening aanvraagt.
• Een vrijwilliger. Een vrijwilliger kan je helpen om je post en administratie op orde te krijgen en formulieren in te vullen. Dat is gratis of kost een klein bedrag (Regelhulp).
• Een budgetcoach. Een budgetcoach neemt je geldzaken niet over, maar helpt je om het zelf te doen. Huur je zelf een budgetcoach in, dan betaal je per uur. Sommige gemeenten bieden ook budgetcoaches aan (Regelhulp).
• Gratis advies. Twijfel je wat past? Bel gratis en anoniem met Geldfit: 0800-8115, maandag tot en met vrijdag 9.00 tot 21.00 uur.

Veelgestelde vragen